Lễ cung tiến Chiêng, Trống cho Đền thờ các Thủ lĩnh và Nghĩa quân Ba Đình (Thanh Hóa)

Đây là hoạt động trong chuỗi sự kiện hướng tới Kỷ niệm 140 năm Khởi nghĩa Ba Đình (1886-2026), đồng thời là dịp để cùng nhìn lại giá trị của một cuộc khởi nghĩa đã đi vào lịch sử dân tộc, để hiểu vì sao từ một vùng quê ở Nga Sơn, cái tên Ba Đình đã vượt ra khỏi phạm vi của một địa danh địa phương và trở thành quen thuộc trong lịch sử hiện đại của đất nước.

Tham dự chương trình có ThS, Nhà báo Trịnh Thanh Giảng - P. Chủ tịch Hội Di sản Văn hoá Việt Nam, Q. Tổng Biên tập Tạp chí Thế giới Di sản, Chủ tịch Quỹ Khuyến học Trịnh Mai Diêm; Cụ Trịnh Thị Viện - Cán bộ lão thành, Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng; TS Nguyễn Thị Tình - Ủy viên BTV Hội Di sản Văn hoá Việt Nam, nguyên Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh; ông Nguyễn Danh Duyên - Thành uỷ viên, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐTV Tổng Công ty Điện lực Hà Nội; NSƯT Trịnh Mai Nguyên - Phó Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam (Bộ VHTTDL).

Về phía xã Ba Đình có ông Thịnh Văn Huyên - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã; các đồng chí trong Ban Thường vụ Đảng ủy, Lãnh đạo UBND xã; Đại đức Thích Nguyên Hiệp - Chánh Thư ký Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Thanh Hóa, Trụ trì Chùa Hợp Long.

Dự chương trình còn có đại diện lãnh đạo các phòng, ban thuộc UBND, HĐND xã, các Ban Đảng, Ủy ban MTTQ xã, Công an xã, Ban Chỉ huy Quân sự xã Ba Đình; các Trưởng thôn, Trưởng Ban công tác Mặt trận các thôn trong toàn xã…

Phát biểu tại buổi lễ, ông Mai Đức Bình - Phó Chủ tịch UBND xã Ba Đình ôn lại cuộc Khởi nghĩa Ba Đình và khẳng định, giá trị và sức sống của địa danh Ba Đình không dừng lại sau khi cuộc khởi nghĩa kết thúc.

“Từ tên gọi của ba làng ở một vùng quê chiêm trũng, Ba Đình trở thành một địa danh được lưu giữ trong ký ức lịch sử của dân tộc. Đặc biệt, tên gọi Ba Đình vinh dự được đặt tên cho Quảng trường Ba Đình, trái tim Thủ đô Hà Nội. Từ một căn cứ khởi nghĩa ở vùng đất Thanh Hóa, cái tên Ba Đình đã trở thành một địa danh quen thuộc trong lịch sử quốc gia. Đó là một niềm tự hào lớn lao, nhưng cũng đặt lên vai các thế hệ hôm nay trách nhiệm rất lớn trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị của quê hương lịch sử này”. - ông Mai Đức Bình cho biết.

Theo ông Mai Đức Bình, Khu căn cứ Khởi nghĩa Ba Đình được công nhận Di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1992. Tuy nhiên, sau hơn một thế kỷ và gần 140 năm biến thiên của thời gian, phần lớn những dấu tích nguyên gốc của căn cứ xưa không còn được bảo lưu nguyên vẹn. Ngày 30-6-2022, Dự án Bảo tồn, tôn tạo di tích Khu căn cứ Khởi nghĩa Ba Đình đã được phê duyệt với tổng mức đầu tư 95,5 tỷ đồng. Đến nay, công trình đang hoàn thiện những phần việc cuối cùng và chuẩn bị khánh thành phục vụ Lễ kỷ niệm 140 năm Khởi nghĩa Ba Đình sắp tới.

“Việc tiếp nhận bộ Chiêng, Trống là một hoạt động có ý nghĩa thiết thực. Những hiện vật được bổ sung vào không gian Đền thờ sẽ góp phần làm phong phú hơn diện mạo văn hóa của công trình, phục vụ các hoạt động tưởng niệm, giáo dục truyền thống và từng bước hoàn thiện không gian di tích” - ông Mai Đức Bình nhấn mạnh.

Phát biểu tại buổi lễ, ThS, Nhà báo Trịnh Thanh Giảng - P. Chủ tịch Hội Di sản Văn hoá Việt Nam, Q. TBT Tạp chí Thế giới Di sản, Chủ tịch Quỹ Khuyến học Trịnh Mai Diêm, đại diện các đơn vị cung tiến bộ Chiêng, Trống nhắc lại câu chuyện 10 năm trước, khi kỷ niệm 130 năm Khởi nghĩa Ba Đình và 70 năm thành lập Đảng bộ huyện Nga Sơn, ông tham gia tổ chức buổi hội thảo có ý nghĩa chính trị, xã hội về Khởi nghĩa Ba Đình. Khi đó ông đã mời Giáo sư Sử học Phan Huy Lê chủ trì hội thảo cùng lãnh đạo Đảng bộ và chính quyền huyện. Tham dự hội thảo có mặt đầy đủ các thầy cô giáo là giáo viên dạy môn Lịch sử trên địa bàn của huyện Nga Sơn trước đây. Hôm nay, quay lại mảnh đất Ba Đình, ông nhận thấy những ý kiến của Giáo sư Sử học Phan Huy Lê đã thành sự thật, trên mảnh đất lịch sử in dấu và anh hùng đã hình thành một di sản.

“Cá nhân tôi cũng như gia tộc họ Trịnh tại xã Nga Thủy và hàng trăm con cháu được sinh ra, lớn lên tại mảnh đất linh thiêng lịch sử của Nga Sơn, trong đó có Di tích Lịch sử quốc gia Khu căn cứ Khởi nghĩa Ba Đình là niềm tự hào mà con cháu trong dòng tộc chúng tôi mang đi để làm việc và phấn đấu trên mọi miền đất nước cũng như ở nước ngoài” - ThS, Nhà báo Trịnh Thanh Giảng chia sẻ.

Cũng theo ThS, Nhà báo Trịnh Thanh Giảng, việc cung tiến chiêng, trống vào Đền thờ các thủ lĩnh và nghĩa quân Ba Đình là mong muốn góp một phần lan tỏa lòng yêu nước, tinh thần quật cường của phong trào nghĩa quân Cần Vương cuối thế kỷ XIX; đưa hai đồ tế khí này vào phục vụ chương trình tế lễ và giáo dục truyền thống cho con em quê hương nói riêng và du khách trong nước cũng như kiều bào ta ở nước ngoài mỗi khi có dịp đến thăm và ôn lại truyền thống đấu tranh giữ nước, giữ nhà của dân tộc ta cho thế hệ mai sau.

Trong lời đáp từ, ông Mai Văn Xuân - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Đình, khẳng định, Khu di tích được đầu tư xây dựng khang trang là điều kiện ban đầu. Điều quan trọng hơn là phải làm cho di tích có sức sống trong đời sống hôm nay. Với một không gian được bảo tồn và từng bước hoàn thiện, nơi đây cần trở thành một điểm đến có sức hấp dẫn đối với nhân dân và du khách gần xa. Muốn đạt được mục tiêu đó, sự đầu tư của Nhà nước là hết sức quan trọng nhưng nguồn lực của Nhà nước không thể là nguồn lực duy nhất. Việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản cần sự chung tay của toàn xã hội. Mỗi đóng góp cho Khu di tích hôm nay đều mang một ý nghĩa riêng, bởi đó cũng là cách chúng ta thể hiện sự trân trọng đối với lịch sử và trách nhiệm gìn giữ những giá trị được các thế hệ đi trước trao lại. Với ý nghĩa đó, bộ Chiêng, Trống được trao tặng hôm nay càng trở nên đặc biệt khi được đưa về Khu di tích Khởi nghĩa Ba Đình.

Tiếng trống trận Ba Đình mãi vang vọng dấu ấn và đã trở thành một hình ảnh gắn với ký ức về cuộc khởi nghĩa năm xưa. Sự hiện diện của Chiêng, Trống tại nơi đây không chỉ bổ sung thêm hiện vật cho Khu di tích mà còn tạo thêm một dấu nối giữa ký ức lịch sử với đời sống văn hóa hôm nay. Địa phương sẽ quản lý, bảo quản và sử dụng bộ chiêng, trống phù hợp với không gian và giá trị Khu di tích, phát huy trong các hoạt động tưởng niệm, tri ân, giáo dục truyền thống và sinh hoạt văn hóa của địa phương.

Lễ trao tài trợ giải thưởng thể thao, văn nghệ xã Ba Đình kỷ niệm 140 năm Khởi nghĩa Ba Đình - Thanh Hóa (1886-2026)

Buổi chiều cùng ngày, tại Hội trường UBND xã Ba Đình, Quỹ Khuyến học Trịnh Mai Diêm và Cụ Trịnh Thị Viện - Cán bộ lão thành, Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng đã trao tài trợ giải thưởng thể thao, văn nghệ xã Ba Đình với tổng số tiền 140 triệu đồng, trong đó Cụ Trịnh Thị Viện tài trợ 30 triệu đồng; Quỹ Khuyến học Trịnh Mai Diêm tài trợ 110 triệu đồng.

Theo Kế hoạch, Lễ khai mạc Kỷ niệm 140 năm Khởi nghĩa Ba Đình sẽ được tổ chức vào ngày 26-11-2026 và được truyền hình trực tiếp do UBND tỉnh chỉ đạo và các sở, ngành cấp tỉnh chủ trì thực hiện. Xã Ba Đình được giao nhiệm vụ tổ chức chuỗi hoạt động với nhiều nội dung phong phú. Địa phương sẽ tổ chức lễ cầu siêu và dâng hương tưởng niệm các Thủ lĩnh và Nghĩa quân Ba Đình, các anh hùng liệt sĩ và những người đã hy sinh vì quê hương, đất nước. Chuỗi hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao sẽ diễn ra sôi nổi khắp các không gian sinh hoạt trong cộng đồng xã. Đó không đơn thuần chỉ là những giải đấu hay buổi diễn, mà còn thể hiện nhịp đập của đời sống tinh thần, là sự tiếp nối nguồn năng lượng bền bỉ, thắt chặt tình đoàn kết để mọi người dân trong xã và du khách thập phương cùng tham gia, cùng cổ vũ, cùng gặp gỡ và chia sẻ niềm tự hào về quê hương Ba Đình, về giá trị và ý nghĩa mà cuộc Khởi nghĩa Ba Đình trao lại cho thế hệ hôm nay và mai sau.

Bài: Quỳnh Hương; Ảnh: Khắc Anh