Thế Giới Di Sản

Mộc bản Triều Nguyễn – Khám phá lịch sử qua không gian 3D/360

Mộc bản Triều Nguyễn là một loại hình tài liệu đặc biệt quý hiếm trong kho tàng lịch sử văn hóa Việt Nam, đã được UNESCO công nhận là Di sản Tư liệu thế giới đầu tiên của Việt Nam vào ngày 31/7/2009.

16

Mộc bản Triều Nguyễn là những bộ “độc bản” chứa đựng nhiều thông tin quan trọng và quý giá, phục vụ việc in ấn, ban cấp cho các nơi. Dưới Triều Nguyễn, khối tài liệu này được xem như “quốc bảo” chỉ những người có thẩm quyền mới được tiếp xúc.

Giá trị nội dung của khối tài liệu thể hiện ở việc biên soạn rất công phu, là những bộ biên niên sử gỗ khắc về lịch sử dân tộc trải qua các thời kỳ.

Toàn cảnh Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV

Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV là một trong bốn Trung tâm Lưu trữ quốc gia của Việt Nam, trực thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ, được thành lập vào ngày 25 tháng 8 năm 2006 theo Quyết định số 1176/QĐ-BNV của Bộ trưởng Bộ Nội vụ.

Screenshot 2026-09-11 155713_16x9.jpg

Khuôn viên Trung tâm Lưu trữ Quốc Gia IV

Nhà kho bảo quản tài liệu Mộc bản được khởi công xây dựng trên một quả đồi thuộc quần thể khu Biệt điện Trần Lệ Xuân. Nơi đây có địa thế cao, thuận tiện giao thông, có địa chất ổn định, thoát nước nhanh, không ở gần các khu vực dễ xảy ra cháy nổ, ô nhiễm. Nhà kho được thiết kế 2 lớp tường bảo vệ, dưới dạng kho trong kho.

Vậy, tại sao lại đặt một kho lưu trữ chuyên dụng tại thành phố Đà Lạt? Vì Đà Lạt là nơi có khí hậu mát mẻ, ổn định quanh năm, là một trong những điều kiện lý tưởng để bảo quản khối tài liệu Mộc bản Triều Nguyễn – Di sản Tư liệu thế giới.

Mộc Bản Triều Nguyễn
Ngoài ra, nhà kho có hệ thống đường hầm nối liền với khu biệt thự Lam Ngọc trong quần thể Biệt điện Trần Lệ Xuân, đây cũng là hệ thống hỗ trợ trong việc thoát hiểm tài liệu và con người khi có hỏa hoạn xảy ra.

Mộc Bản Triều Nguyễn
Về lý do di chuyển Mộc bản từ Huế lên Đà Lạt vào năm 1960, Viện Bảo tàng Huế (nơi lưu giữ Mộc bản khi đó) cho rằng: “Với khí hậu khô ráo quanh năm của Đà Lạt, sách vở và sử liệu, nhất là Mộc bản có thể được bảo tồn lâu dài”. Và theo ý kiến của nhiều nhà nghiên cứu, việc di dời toàn bộ Mộc bản cùng văn khố Hoàng triều như Châu bản, Địa bạ, sách Ngự lãm lên Đà Lạt là do Chính quyền Việt Nam Cộng hòa đề phòng chiến tranh xảy ra ở vùng giới tuyến Trị Thiên có thể tàn phá, làm mất mát, hư hỏng đối với các di sản tư liệu này.

Tài liệu Mộc bản Triều Nguyễn hiện nay đang bảo quản tại các phòng kho lưu trữ chuyên dụng của Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV; được sắp xếp trên kệ, cố định vị trí bằng các tấm đỡ tài liệu. Mộc bản được chỉnh lý theo chủ đề như lịch sử, địa lý, văn hóa, quân sự,… Kho bảo quản được trang bị máy đo nhiệt độ, độ ẩm để kiểm tra, theo dõi, kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm tối ưu nhằm kéo dài tuổi thọ cho khối tài liệu.

Screenshot 2026-09-11 155737_16x9.jpg
Screenshot 2026-09-11 155830_16x9.jpg

Kho lưu trữ Mộc Bản        

Dưới Triều Nguyễn, do nhu cầu phổ biến rộng rãi các chuẩn mực xã hội, các điều luật bắt buộc thần dân phải tuân theo, đồng thời để lưu truyền công danh sự nghiệp của các bậc vua chúa, các sự kiện lịch sử,… triều đình đã cho biên soạn và khắc in nhiều bộ chính sử, chính văn để ban cấp cho các nơi, trong quá trình hoạt động đó đã hình thành một loại hình tài liệu đặc biệt, đó là Mộc bản.

Screenshot 2026-09-11 155855_16x9.jpg

Quốc Sử quán và Nội các Triều Nguyễn là cơ quan được giao trọng trách thực hiện việc biên soạn, khắc in và bảo quản các bộ ván khắc Mộc bản.
Mộc bản Triều Nguyễn là những bộ “độc bản” chứa đựng nhiều thông tin quan trọng và quý giá, phục vụ việc in ấn, ban cấp cho các nơi. Dưới Triều Nguyễn, khối tài liệu này được xem như “quốc bảo” chỉ những người có thẩm quyền mới được tiếp xúc.

Screenshot 2026-09-11 155942_16x9.jpg

Giá trị nội dung của khối tài liệu thể hiện ở việc biên soạn rất công phu, là những bộ biên niên sử gỗ khắc về lịch sử dân tộc trải qua các thời kỳ.
Trong kho tàng Mộc bản Triều Nguyễn có nhiều bộ sách được các nhà nghiên cứu đánh giá là những bộ chính sử, chính văn có giá trị cao, thể hiện tính pháp lý và tính xác thực bởi những thông tin khắc trên Mộc bản.

Screenshot 2026-09-11 160050_16x9.jpg

Trải nghiệm khám phá Mộc bản Triều Nguyễn qua không gian 3D/360 và bắt đầu hành trình của riêng bạn.

https://platform.starglobal3d.com/smart-heritage-360/moc-ban-trieu-nguyen

moc-ban-trieu-nguyen-qr_16x9.jpg

Chia sẻ bài viết: